Sünnerliche Schimperee över de plattdüütsche Spraak...

Plattdüütsch, so schimp de oole Keerl mit 'n grantige Snuut, Plattdüütsch is vundaage mehrstendeels nix as Schiet ut'n afstorben Welt. Kiek di de Lüüd maal an, de doormit ümgahn doot - allens oole Queesköpp. Un ehr dösige Schrieberee schüllt sik düsse verdreihten Plattdüütsch-Mackerdoors beter vör'n Bregen nageln, man nich maal doorför döggt düsse öllerhaftige Kraam, schandeer he luuthalsig.

Förwiss, düsse Aart vun Meenen stimmt nich för allens, sä de Oole, dat will ik mientwegen togeben. Man wi kennt se doch all, düsse kregeln Snackhehn mit ehr ewig Grienen, mit ehr Döntjes över "Doktor der Rechte sünd Se? Wat? Gifft dat nu all för jeden Titt 'n extra Dokter?" Kann ik ook över lachen, versteiht sik, grummel de Oole. Sowat hett mien Grootvadder jümmers vertellt, un in't Theater haut se di dat vundaage noch üm de Ohren, wenn se door graad Fiduuz to hebbt. Un dat hebbt se oftins, dat weetst du ja.

Is snaakschen Kraam, putzig, snurrig un gediegen, förwiss. Mutt ik jümmers woller över grienen. Man dat is nix as ooldbacksche Geschichtenvertelleree. Jümmers datsülbige. Wat hebbt wi lacht! Meist kann ik 't nich mehr hören. Un wenn ik de Lüüd doorto sehg. Düsse roden Mannsminschengesichter, düsse nableben Fruuns vun dunntomalen. Allens dösige Snackeree, kekel de Oole.

Köönt de nich eenmaal dat Muul hollen? Jümmers 'n witzigen Snack. Laat mi an Land. Ik lach ook geern, man door kannst doch nich jümmers den Verstand för platt moken. Tominnst denn un wenn mutt door maal 'n Gedanken opdükern, jichenswat, dat de Minschen nich heel un deel to'n Apen mookt. Wat to'n Nadenken, to'n Simmeleeren. Nich bloots Schandudel un Tralala.

"Op Hoochdüütsch Makulatur, op Plattdüütsch Literatur", hett maal een seggt, un mi dücht, he hett recht, brummel de Keerl düüster. Allens Schiet. Laat mi an Land. Ik sing mien Leed hier, un wenn't nich anners geiht, denn do ik dat alleen. Man villicht findt sik mit de Tiet ja noch 'n paar annere, un villicht findt se sogaar tosamen, bi't Bökerlesen un in't Theater. Wüllt maal sehen, woans dat mit de plattdüütsche Spraak wietergeiht, grummel he un dreih sik üm un güng weg.

Man denn keem de oole Keerl noch maal trüch. Un liekers, sä he, liekers geiht dat mit de plattdüütsche Snackeree noch 'n dennige Tietlang wieter - eendoon of dat nu jümmers sünnerlich veel Grips hett or nich.

De plattdüütsche Spraak vergeiht nich, meen he. Door heff ik afsluuts keen Twiefel nich an. Denn dat Plattdüütsche klingt eenfach to schöön - sogaar wenn door Narrenkraam snackt ward.

De Oole süht 'n Engelsgesicht un föhlt 'n Engelslief...

Wat för'n Namiddag op de Terrass! De Oole harr sik door op sien pulstert Plastikdings utstreckt un blänker na de Sünn rop. Twüschen de Sünnstrahlen mengeleeren sik jümmers woller 'n paar helle Wulken un leeten dat Licht in siene Oogen liesen fluckern. Dat Blaage vun'n Himmel un de witten Wulken füngen an to flurren un to fladdern, un as doortwüschen ook noch 'n lütt Engelsgesicht opdüker, door wunner sik de Oole all langen nich mehr.

De Deern seet door baben twüschen de Wulken, as harr se sik in dat Gefladder vertüdelt, dach he. Man se lach opkratzt na em röver, dat kunn he goot sehen. Bloots ehr Hemd hakel achter so'n Wulkentacken un weer 'n Stück opreten, dat de eene Bost neeschierig na buten lüüster. De Oole grien över dat schööne Bild, un he freu sik, dat de Deern door keen Gewees nich vun mook, dat se half nakelt an'n Heben hüng.

Wat dat all gifft op de Welt, dach de Oole. He streck siene Been op dat Pulster ut un lang mit de Hand na baben, as wull he de Wulkenstücken weg wischen, de em bi siene gooden Utsichten in'n Weg weern. Lang wussen em de Arms na baben, un he föhl nich bloots de köhlige Luft mang de Wulken, man ook sowat as warme un weeke Huut.

He taper mit de Finger door an langs - 'n Been weer dat, glatt un drall . He glier nu mit beide Hannen wieter an düssen Lief langs, strakel över den Achtersten, den Rüüch hooch un över de Schullern. Meist 'n beten wehmödig keek de Oole na de Engelsdeern hooch. De lach em an mit ehr lüchten Oogen, un he kunn graad noch föhlen, as se em suutje mit'n Finger över de Steern streek un em 'n Stupps op de Nääs geef.

Wat för'n schöönen Namiddag op de Terrass, dach de Oole noch maal. Wat 'n as oolen Keerl noch allens beleben kunn...

De Keerl ward mi doch noch wunnerlich, dach in düssen Momang den Oolen sien Fru. Mit'n liesen Koppschüddeln keek se den schrumpeligen Lief an, de sik door op dat Plastikdings aalen dä un na de Sünn jieper. Wat he door woll mit siene Hannen to kriegen harr, wunnerwark de Fru. Hangel door eerst wiet na baben un strakel denn sachten an jichenswat rüm. Vigeliensch, dach se, so hett he sik in fröhere Tieden opföhrt, wenn he mi eien un leef hebben dä.

Eendoon, wat em door nu woller döör sien Bregen fladdern deit, dach den Oolen sien Fru. Tominnst mookt he vundaage 'n vergnöögten Indruck, un dat kunn 'n ja vun den oolen Gnaddermoors förwiss nich jeedeen Dag seggen.

Detlef Kolze

Auch Bremerhaven hat nun eine Stadtverfassung in plattdeutscher Sprache - Stadtverfaten op platt in Bremerhaben

Was in Bremen bereits existiert, gibt es jetzt auch in Bremerhaven - eine Verfassung in plattdeutscher Sprache.

"Stadtverfaten vun de Seestadt Bremerhaben" lautet der Titel der kleinen Broschüre, die zunächst in einer Auflage von 1000 Exemplaren gedruckt wurde und kostenlos zu haben ist. Übersetzt wurden die 69 Paragraphen durch den Bremer Schriftsteller Carl V. Scholz in Kooperation mit Dr. Frerk Möller vom Institut für Niederdeutsche Sprache (INS).

"Ich habe da etwas leichtsinnig zugesagt", berichtete Scholz über seine Übersetzung. Als er sich den Text angesehen hatte, habe ihn "fast der Schlag getroffen" angesichts Übersetzung detaillierten Bestimmungen. Gleichwohl wuchs für Scholz der Reiz der Aufgabe mit den Schwierigkeiten, und er wollte auf diese Weise auch zeigen, dass die plattdeutsche Sprache mehr kann als nur Döntjes und Schwänke erzählen.

"Wir müssen Plattdeutsch an unsere Zeit heran führen", betont Scholz. "Sonst geht die Sprache unter." Der Bremerhavener Stadtverordnetenvorsteher Artur Beneken nahm den Gedanken auf und kündigte für die Stadtverordnetenversammlung einen Versuch an. "Wir fangen mal mit einer Fragestunde auf Plattdeutsch an", meinte Beneken.

Weitere Informationen gibt es im Büro des Stadtverordnetenvorstehers unter der Telefonnummer 0471-5902298. Dort ist auch die Broschüre kostenlos erhältlich. Der Text ist bereits auf der Webseite "www.bremerhaven.de" nachlesbar.

Paar neeje Saken vun de Platt-Muskanten

Plattdüütsch is 'n schööne Spraak, de 'n nich bloots snacken kann. Man kann ook plattdüütsch singen, dat weet wi. Wat wi door an oole Leeder hebbt, dat kennt jeedeen. "Dat du mien Leevsten büst" is bit in uuse Daag 'n wunnerbaar Bispill för de Seel vun de oole plattdüütsche Spraak, de sik lange Jahren utbreedt hett un de nu all siet lange Tiet stüttig woller tosamenschrumpeln deit.

Man jüst so as bi de Wöör un bi't Snacken un Schrieben gifft dat ook neeje Leeder, de sik op Plattdüütsch in uuse Tieden rin wagen doot.

Door gifft dat to'n Bispill twee Lüüd, de mookt "Weltmusik op platt", as se sülbens dat nöömt. Werner Willms un Günter Orendi heet se, de ünner den Namen "Blau" jüst ehr CD "All up Stee" ruut bröcht hebbt. De beiden sünd seker, dat se mit düsse Aart vun Musik op plattdüütsch worraftig "wat Neejes" tostannen bröcht hebbt, un doormit liegt se nich heel un deel verkehrt, dücht mi.

Denn de Blau-Lüüd mookt nich mehr de oole plattdüütsche Schrammelmusik, de förwiss wat Schööns sien kann. Man se mutt ja nu nich pattu ook noch de tokamen hunnert Jahren alleen in uuse Ohren drieseln. Utprobeeren heet all so de groote Parool för dat Plattdüütsche, denn keen an't Afnibbeln is, de kann eegenlich nich mehr veel Unheel anrichten - dat is ja all door. He kann bloots bewiesen, dat he noch lebennig is un dat sien Bregen noch so goot funkscheneeren deit, dat em sogaar wat Neejes infallt.

Willms un Orendi hebbt sik op düssen Padd mookt. Of dat nu na jeedeen sien Smack is, dat weet ik nich, man ik för mien Deel heff de mehrsten Saken op de CD geern anhöört un mi freut, dat ik mi to'n Bispill 'n paar schööne Blues-Töön mit plattdüütsche Wöör in miene Ohren puusten laten kunn.

Intressante Töön gifft dat ook noch vun den Leedermoker Otto Groote, de all an siene drüdde CD rüm klamüüsern deit. He geiht mehr in de Richt vun de schöönen Folk-Songs, nich bloots mit Gitarren, man ook mit Banjo, Fiedel, Mandolien un Cello. Jüst so as de "Blau"-Lüüd probeert Otto Groote tosamen mit Matthias Malcher un Ralf Strotmann för de plattdüütsche Welt wat Neejes ut, ook wenn ehr neeje Sülverschief "De Tiet steiht still" heet. Dat kann 'n sik to'n Utprobeeren ja maal anhören.

Wat mi an düsse Aart vun Musik gefallt, is dat beten wat Annere, dat Ruutjumpen ut de steenoolen Munsters vun't plattdüütsche Musikmoken.

Jüst so as wi bi plattdüütsche Böker de Oogen open sparren schüllt, köönt wi ja denn un wenn ruhig maal so'n beten na annere Musik hen lüüstern.

Villicht luurt bi düsse neejen Saken mehr Vergnögen, as'n sik dat vörstellen mag.

Keen noch mehr weten will över Otto Groote, de kann hier klicken. Un na de blau-Lüüd geiht dat hier wieter.

Detlef Kolze

Auch in Bremerhaven: "Verdreihte Wetenschapp" in Mannsminschenköpp...

Dat is jümmers datsülbige groote Bett mit dree roode Kissen, 'n kitschigen Sleier vör de Wand un 'n paar roode Rosen an de Achtersiet, wunnerwark de Oole. He harr maal woller 'n Feernsehkasten to Hand un smeet sik stantepee op de Wetenschapp. So sehg he, dat sik op düt Bett de heele Tiet lang 'n Fru an't Rekeln weer. Se harr nich veel Kleddaasch op'n Lief, mennigmaal gaar nix mehr, schuckel un swabbel mit ehr Böst, hampel mit de Been, klimper mit de eene Hand jichenswo an ehrn Lief rüm - un telefoneer mit de annere Hand.

Un üm düt Telefoneeren güng dat bi dat heele Spektakel, stell de Oole fast, as he sik döör de veelen Kanaals in't Feernsehn döörzappeln dä - de Sex-Kanaals, de per Satellit överall in Europa to kriegen sünd. 1,99 Euro köst dat Telefoneeren in jeedeene Minuut, wenn een Mannsminsch mit de nakelte Deern snacken or sik ehr Achelee anhören wull. Mennigmaal sünd dat ook twee or dreemaal soveel. Dat güng bit 9,99 Euro, wenn een 'n enkelte lütte SMS schickt, also 'n Naricht över sien Handy op'n Weg bringt.

Doorför dreiht sik de Deern denn vun vörn na achtern, zippelt an ehr Bux or an ehr Bost rüm, klappt ehr döörsichtig Hemd hooch un woller daal, lett ehr Haar bammeln, winkt den Tokieker to or puust em sowat as'n Kuss in't Gesicht. Se slabbert mit de Tung, rullt mit de Oogen, schrapelt mit de Fingernagels över ehr Fell - un telefoneert.

Un jümmers löppt dat allens so, dat de Phantasie vun de Mannsminschen mehr to doon hett as de Oogen. Doorför wesselt sik de Deerns af, maal sünd se spillerig, maal stampig, maal blond, maal swatt. Mennigeen is sowat as'n Künstlerin bi't Ruutföddern un Anmoken, mit veel Geföhl för dat, wat goot ankamen deit.

Lütte Saken sünd dat, as jümmers in de Welt - de Aart, woans se de Finger uteneen spreden doot un jem suutje över de Huut glippen laat, mit de Tung an de Finger lickt, woans se kiekt un ehr Lippen speelen laat. Un se treckt ook maal ehrn Slip ünner ehrn korten Rock ut un loopt 'n beten hen un her. Or se strakelt sik mit dat, wat se jüst uttrocken hebbt, noch maal sachten över'n Liev.

De Deerns treckt sik alleen för di ut, kriggt denn de Tokieker op'n Schirm to lesen, un dat mag woll stimmen, denn dat geiht üm dat beste, wat düsse Mannsminschen vör de veelen Feernsehkastens in düssen Oogenblick to beden hebbt - un dat is ehr Geld.

As de Oole mit sien Fru över siene neeje Wetenschapp snack, keek de em mit 'n Koppschüddeln an. "Mookst een op Wetenschapp", sä se, "un wist ook nix anneres as nakelte Fruunslüüd anglupeLief

"Mi dücht, door is wat an", antwoort de Oole un freu sik, dat he för siene Wetenschapp tominnst nix betahlen müss.

Detlef Kolze

Plattdeutsches Bremerhaven: "Ook in Bremerhaben kann de Minsch maal afschalten..."

Keen kennt sowat nich: Wi sitt mit jichenseen Minschen tosamen un snackt. Miteens höört wi 'n Brummen or Snurren, 'n Bimmeln or Krieschen, 'n Stimm or 'n Sireen. De annere tuckst tosamen un fummeleert as'n kopplosen Hahn in siene Taschen rüm, bit dat he sien lütten Apperaat vördaag bröcht hett un sowat as "Ja!" or "Hallo!" door rin snackt. Middewielen sitt wi em gegenöver un sünd afmeldt.

Dat gifft sogaar Lüüd, to'n Bispill den Oberbörgermeister vun Bremerhaben, de staht op jichenseen Podest un hollt 'n Reed, un denn bimmelt or bammelt wat in een vun jem ehr Taschen - un se fangt merrn in de Reed an to telefoneeren - de Tohörer staht eerstmaal an de Siet un mööt Gedüür hebben. Düsse Aart vun Benehmen hett sik in de lesten Jahren utbreedt as'n Pest - wi findt meist keen Minschen mehr, de sik düssen Telefoneerschiet vun'n Hals hollen kann.

Förwiss, kenn sik as so 'n Pappstoffel opföhren deit, de hannelt toeerst maal snöselig un flappsig, un door ännert sik gaar nix an, wenn sowat begäng worrn is. Man sowat is ook utverschaamt, denn so een klaut uuse Tiet weg. He deit so, as harrn wi door noog vun, wieldess för em sülbens de Tiet so weert un düür is, dat he uus ruhig afhängen un bisiet schuven kann.

Nu gifft dat ut uuse Bedrieven un sünnerlich ut dat amerikaansche Silicon Valley wat to vermellen, dat hier 'n schöönen Kontrapunkt setten deit. Denn woneem se bit herto wiet an de Spitz mit all den elektroonschen Kraam weern, de dullsten Telefoneerschachteln un de lüttsten Klapp-Computers tosamenprökelt hebbt, door fangt se nu an, dat se sik bi de Arbeit ook maal woller ohn all düssen Schandudel tosamen setten wüllt.

"Afschalten!" heet door middewielen de groote Parool, denn wenn de Lüüd nich mehr direktemang un ohn Aflenken tosamen kamen doot, denn geiht jem wat verlüstig, wat nich verlüstig gahn dröff. Un so steiht door in't Silicon Valley middewielen in mennigeen Ünnernehmen woller eenmaal in de Week dat Tosamenkamen op'n Kalenner, ohn dat jichenseen elektroonschen Krimskraams mit doorbi sien dröff.

Mennigmaal mööt de Lüüd düsse Dinger sogaar afgeben, dat se gaar nich eerst in Gefahr kamen köönt un doch insgeheem maal eben nakieken doot, of door jichenswat Neejes ankamen is. "Topless" nöömt se dat un speelt so doormit, dat de Laptops un all ehr Süstern un Bröders buten blieben mööt.

Wat door opdükert, is de Gedank, dat düsse technische Kraam de Minschen mehr döörnanner bringen kann as dat goot is - un mennigmaal 'n Gift för't Lehren, Arbeiten un Leben worrn is.

Afschalten meent desterwegen mennigeen in Silicon Valley. Wi hebbt jem soveel Saken namookt - worüm nich to'n Afwesseln ook maal dat?

Die Bremerhavener Bühne Waterkant im Stadttheater mit einem etwas altbackenen Theaterstück...

De Welt will ehr Vergnögen hebben, dat kriegt wi Dag för Dag to weten. Un mennigmaal mag woll ook nüms so geern nipp un nau henkieken, wat uus door eegenlich so dull to'n Lachen bringt. Jüst so güng mi dat mit dat neeje Theaterstück vun de Waterkant. "De Schelm vun Möölbrook" mookt förwiss veel Vergnögen, man dat Stück sülbens mit siene ooldbackschen Ansichten bröch mi doch so'n beten in't Sinneeren.

Dat gifft veele plattdüütsche Theaterstücken, door kann 'n sik meist över argern, wiel se över den Minschenverstand bloots hohnepiepeln doot. Nix passt tosamen, de Figuren sünd nich glöövhaftig, un de Moraal un dat Snacken över Mann un Fru weer all vör hunnert Jahren nich mehr op de Hööchte vun de Tiet. Un sowat sett de Waterkant uus vör - de vörsichtige Kuss vun junge Lüüd gellt all as Verlööfnis, un dat vergnöögte Verwamsen vun'n utwussen Minschen mutt sien, denn he is scharp op de Fruuns in de Naverschapp, un sowat passt nu maal nich mit de Moraal tosamen.

För so'n Kraam to'n Koppschüddeln gifft dat bloots een Utweg - wi kiekt bloots noch op de enkelten Situatschoonen un töövt, dat wi wat to lachen kriegt. Un so köönt wi uus över de enkelten Schauspeelers freuen, to'n Bispill den besten Stamerer, den ik all langen op 'n Bühn sehen un höört heff - Ralf Wrede as de dösige Dörpschoster. Un so speelt se all op de Bühn mit ehr Vördeelen - Juppy Hinze as de verleevte Möller, Jutta Pohl as sien kantig-klooke Süster, Aileen Link as den Möller sien snuddelige Dochter, Meike Pobieglo as de quicke Deenstdeern, Sören Geils as de unglückliche Tippelbroder un Rainer Oetjen as sien plietschen Macker. Noch mit doorbi is Günter Petershagen as 'n swadroneeren Vehkoopmann un Dieter Beier as de handfaste Schandarm ut oole, oole Tieden.

All tosamen harr Speelstüürmann Wolfgang Rostock so tosamen bröcht, dat bloots denn un wenn maal wat hakelt, wenn dat "lustig Spill" vun Erhard Asmus toveel Ümstänn mookt. Holpen hebbt em doorbi Georg Suhr (Bühnenbild) un Melanie Braun (Kleddaasch). För de Tokieker bi de Premiere harr dat Waterkant-Team dat allens as 'n groot Vergnögen tosamen röhrt - se kunnen mit dat Klatschen meist nich to Ennen kamen.

Vergeten hebbt se doorbi, dat door op de Bühn 'n Welt vörstellt ward, de veel Dummerhaftigkeit un afdreihte Moraal un ook Lögenhaftigkeit in sik hett, dat de Minschenverstand jümmers mit'n Kopp schüddeln mutt - wenn he denn henkieken wull. Man in de plattdüütsche Welt is dat nu maal so, as dat is - se will ehr Vergnögen hebben, un dat kriggt se denn ja ook - maal so un maal so.