btb-Bremerhaven in plattdeutscher Sprache - btb-Bremerhaven op Plattdüütsch

Randersackerer Pfülben op Plattdüütsch...

2011-09-16T00:01:00.000-07:00

"Randersackerer Pfülben" - dat weer so'n Namen, den de Oole noch goot in'n Kopp harr. Denn so üm un bi 40 Jahren trüch, as sien Vadder storben weer, door sehg he in'n Keller 'n lütte Kist mit Wienbuddels.

Dunntomalen as Jungkeerl harr de Oole dat noch mit de grooten Buddels vun den söten Lambrusco, wenn 't üm Wien güng, un so weer he verbaast, dat em düsse Wien mit den vigelienschen Namen so goot smecken dä.

Düsse fröhe Geschicht vun sien Wiendrinken harr de Oole all langen vergeten. He weer opletz mehr an sien rooten Wien behangen bleben un söch sik siene Buddels ut Frankriek or Spanien tosamen. Man as he nu op de Autobahn döör dat Frankenland bracker, door sehg he miteens dat Schild "Randersacker", un he wüss op'n Batz, wat to doon weer: Blinker na rechterhand un denn afbögen na düssen Oort hen.

Dat weer morrns in de Fröh, un so leeg de lütte Stadt noch meist in'n Slaap. In de Kark weern se doormit togangen, de Bänk woller rin to stellen. Dat sehg ut, as harrn se door binnen allens nee mookt, un nu schull an düssen Vörmiddag dat leste Stück fardig warrn.

De Oole dammel mit sien Fru döör de engen Straten. In'n Bäckerladen vertell he sien Geschicht vun den Wien, den he 40 Jahren trüch in'n Keller funnen harr un wull weten, woneem he "Randersackerer Pfülben" köpen kunn. Düsse Laag harrn hier meist all de Wienbuurn, vertell em de Bäckersfru. Man direktemang op de annere Siet weern to'n Bispill de "Trockenen Schmitts" to kriegen. Noch so'n verdreihten Namen, dach de Oole, man dat weer de köttste Weg, un so taper he in den Hoff.

Versteiht sik, dat de Laden üm düsse Tiet eegenlich noch nich open weer, man sowat is nie nich 'n Hemmschoh, wenn dat 'n Bedriev vun'n Familie is. De Oole kreeg sien Wien, 'n Silvaner un 'n Kerner, un he mook sik tofreden woller op'n Padd.

As de Oole na siene groote Tuur döör Düütschland woller tohuus ankeem, kreeg he de Probeerbuddels vördaag. Tosamen mit sien Fru smeck he door an rüm, weer över düsse Fundsaak hellsch vergnöögt un bestell glieks över dat Internet datsülbige noch maal un door överher ook noch 'n paar annere Buddels. Twee Daag later harrn se den Wien in't Huus, ofschoonst ehr Huus üm un bi 800 Kilometers vun de Wienbargen in Randersacker weg liggen deit.

In düssen Punkt weer de Oole tofreden mit de neeje Welt. Nee, sä he, door is nix an to krekeln. Hier passt sik allens wunnerbaar tosamen: In mien Kopp hett sik op wunnerliche Aart un Wies de Naam "Randersacker" fasthakelt. Ik bün door op jüst so wunnerliche Aart un Wies tofällig vörbi kamen. De Wien weer vullstännig na mien Smack, un denn kann ik dat na Stünnen utreken, dat he mi stracks in't Huus bröcht ward.

Keen an düsse Siet vun uuse neeje Hasterklabaster-Welt wat an to nölen hett, de is mall, brummel de Oole un bekeek sik dat Glas mit den Wien. He achel liesen. Stopp, keem em sien Fru doortwischen. Ik weet, wat nu noch kamen schall, man dütmaal swiegst du still. Dütmaal schast du recht hebben, antwoort de Oole.

He grien vör sik hen, mook de Oogen dicht un nöhm 'n Sluck vun sien wunnerbaaren Wien ut Randersacker. Nee, worraftig, de neeje Welt hett ook 'n paar Sieten praat, de so richtig goot smecken doot.

Detlef Kolze

Hein Carstens is Sünndag, den 15. Mai, in Dorum to sehen und to hören, tosamen mit Karikaturen vun Wilhelm Hartung...

2011-05-11T23:25:00.000-07:00

Hein Carstens is jümmers noch kregel in de Gangen und vertellt nich bloots Geschichten. Dütmaal seggt he wat över den Billermoker Wilhelm Hartung.

Elke Grapenthin hett mi düsse Informatschoon tokamen laten.

Hier dat Wichtigste op Hoochdüütsch laut Elke Grapenthin:

In Dorum gibt es eine interessante Karikaturenausstellung von Wilhelm Hartung in den Räumen des Kulturforums Land Wursten, 27632 Dorum, Poststraße 16. Die Ausstellung ist dort noch bis zum 22. Mai 2011 zu sehen.

Am Sonntag, dem 15. Mai 2011, um 17 Uhr stellt dort Hein Carstens den Karikaturisten vor und liest aus seinen plattdeutschen Werken. Eintritt 4 Euro.

Plattdeutsche Schreibweise braucht keine übertriebene Lautmalerei - Lesehilfen gehören nicht ins normale Schriftbild...

2011-04-05T02:50:00.000-07:00

Man kann es den Möchtegern-Plattdeutschexperten offensichtlich nicht oft genug auf die Nase binden - das geschriebene Wort hat nichts mit übertriebener Lautmalerei zu tun.

Genau das möchte aber wieder mal Hans-Joachim Meyer in der ersten (!) Quickborn-Ausgabe des Jahres 2011 (Seite 67f) zum Thema machen. "So geiht dat nich", überschreibt er seine kurze Kritik an der neuen "Plattdeutschen Grammatik" von Heinrich Thies, die 2010 im Wachholtz Verlag erschienen ist.

"Jede enkelte Luud mutt ok in de Schrift to erkennen wään", dramst Meyer. "Wenn nich, suurt dor en falsche Utspraak bi rut." Sein Ziel: Er will die Sonderzeichen "å" und "œ" in die plattdeutsche Schriftsprache hinein schmuggeln und dann auch noch Laute wie "äi", "öi" sichtbar machen.

Ich halte das weiterhin für einen großen Unsinn und einen Irrweg, der glücklicherweise von den meisten plattdeutschen Schreiberinnen und Schreibern längst abgewiesen worden ist.

Mein Beispiel dafür: Ein Sachse liest den gedruckten Satz "Dreh dich mal um" und spricht ihn ohne Probleme so aus: "Träätschmaümm". Er sieht den Satz "Können Sie vielleicht...?" und spricht: "Gänsefleisch...?"

Für jeden Sachsen wäre es vollkommen überflüssig, genau so zu schreiben wie gesprochen wird. Auch im Hochdeutschen gibt es jede Menge Lautfärbungen, die in der Schriftsprache nicht sichtbar gemacht werden.

Bloß die Plattdeutschen sind nach Meyers Meinung offensichtlich zu dämlich, ohne Lautmalereien in der Schriftsprache klar zu kommen.

Nich to glöven, sowat!

Plattdüütsch Leben in Bremen un annerwegens - Wat de Minsch so för dat Plattdüütsche doon kann...

2011-04-04T00:06:00.000-07:00

So lang as de Minsch leevt, gifft he dat Höpen nich op, un dat is ook goot so.

Wi bruukt uus bloots maal twischendöör ümkieken, wat op de Welt passeert. Door seht wi allerwegens, woans mennigeen vun uuse oolen Drööm toschannen ward. Uus Höpen hett nix bröcht, un so mööt wi door wieter an rüm rackern, dat vun uus Drömen later noch maal wat vun ward.

Ook op dat Rebeet vun de plattdüütsche Spraak löppt düsse Haas nich veel anners. Wat hett dat in de verleden Tieden för 'n Wurachen geben, dat Plattdüütsch-Snacken in de Gangen to hollen. Keen hett door nich allens dicke Backen mookt un wull neejes Leben door rin puusten. Nüms kann seggen, dat hett gaar nix bröcht - dat nu worraftig nich. Man op jichenseen grooten Rupps töövt mennigeen jümmers noch.

Un op düssen Rupps-Padd ward wi nich veel wieter kamen, dücht mi. Uus blifft nix anners, as mit veel Gedüür jümmers woller dat eene un dat annere in de Gangen to kriegen. Maal köönt wi bi uuse Alldagssnackeree 'n paar plattdüütsche Wöör doortwüschen mengeleeren. Maal kriegt wi uuse Snackmaschien för't Telefoon her un mookt op Plattdüütsch künnig, dat wi jüst nu nich tohuus sünd. Wi kiekt uus 'n plattdüütsch Theaterstück an, lüüstert maal, wat uus de plattdüütschen Narichten to seggen hebbt, un hangt uus villicht 'n Schild in't Auto: "Ik snack Platt. Du ook?"

Jeedeen mookt dat na sien Möög. Un merrnmang vun düssen Hümpel vun Lüüd gifft dat de oolen Aktivisten un Mitmokers as Gerold Janssen ut Bremen, de neeje Gedanken opstövern wüllt, mit Vörslahn un Diskereeren un ook maal mit 'n Breef an't Daagblatt.

Doorbi geiht dat to'n Bispill door üm, dat een in sien Quarteer or in sien Dörp 'n "Dorado der plattdeutschen Sprache" installeeren will. Gerold Janssen much sowat geern för dat Blockland in Bremen tostannen kriegen un denkt doorbi an plattdüütsch Singen un Vörlesen un Gedankenspeelen.

Sowat kummt vundaage jüst so as fröher bloots in de Gangen döör dat Tosamenknütten vun Minschen in 'n Nett, dat alltiet grötter mookt warrn kann. Man sowat blifft ook 'n groote Plaag un Möh, un nüms kann seker sien, dat door opletz worraftig wat bi ruutsuert.

Wenn sowat denn slumpt, kann mennigeen seggen: Ik weer mit doorbi. Avers bit an düsse Stee bruukt dat veele Mitmokers, doormit an't Enn mehr tostannen kummt as dat Drömen un Höpen. För dat Plattdüütsche kann 'n dat ja eenfach maal utprobeeren, dücht mi. Un all de Gerold Janssens ut de plattdüütsche Welt freut sik förwiss över Helperslüüd un Mitmokers.

Ji bruukt jem bloots maal anmorsen.

Detlef Kolze

Herrn Pastor sien Kauh - Dat is 'n Leed, dat de Kinner in'n Noorden vun Düütschland lehren mööt...

2010-11-04T00:35:00.000-07:00

Seestadtpresse Bremerhaven - Wat mit Herrn Pastor sien Kauh passeert is, dat mööt de Kinner in'n Noorden vun Düütschland eenfach weten. Man ook an'n Süden ward dat nich vörbi gahn.

Ik bün seker, dat all de lütten un grooten Jakobs, Jannisse un Maleikas dat ook bald goot singen köönt...

Desterwegen köönt Ji hier noch maal den Text finnen.

Bloots as Henwies: Förwiss gifft dat noch 'n Sackvull mehr an Riemels doorto, man na mien Meenen sünd düsse hier de besten.

Vun Herrn Pastor sien Kauh

Refrain: Jau, sing man tau, sing man tau, vun Herrn Pastor sien Kauh, jau, jau,
sing man tau, sing man tau, vun Herrn Pastor sien Kauh!

Kennt Ji all dat neeje Leed, neeje Leed, neeje Leed,
dat de ganze Stadt all weet
vun Herrn Pastor sien Kauh?
Ostern weer se dick un drall, dick un drall, dick un drall,
Pingsten leeg se doot in'n Stall,
Uns Herrn Pastor sien Kauh.
As se weer in Stücken sneen, Stücken sneen, Stücken sneen,
hett dat ganze Dörp wat kreegn,
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Jochen Schleif, de Trainsuldaat, Trainsuldaat, Trainsuldaat,
kreeg 'n Pott vull Muulsalaat
vun Herrn Pastor sien Kauh
Un de Köster Dümmelank, Dümmelank, Dümmelank
kreeg den Steert äs Glockenstrang
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Un de oole Stadtkapell, Stadtkapell, Stadtkapell
kreeg 'n neejet Trummelfell
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Un de oole Ingelsch-Miss, Ingelsch-Miss, Ingelsch-Miss
kreeg 'n neejet Tähngebiss
vun Herrn Pastor sin Kauh.
Schleswig-Holstein meerumschlungen, meerumschlungen, meerumschlungen
hannelt nu mit Ossentungen
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Und de oole Füürwehr, Füürwehr, Füürwehr
kreeg 'n Pott vull Wagensmeer
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Un de oole Oma Witt, Oma Witt, Oma Witt,
kreeg 'n neejen Gummititt
vun Herrn Pastor sien Kauh.
Un toletz dat allerbest, allerbest, allerbest,
de Kauh, dat is 'n Ossen west,
uns Herrn Pastor sien Kauh.

Neue Rechtschreibregeln für das ostfriesische Plattdeutsch - Ist auch für andere Regionen interessant...

2010-10-25T08:33:00.000-07:00

Seestadtpresse Bremerhaven - Die Ostfriesische Landschaft hat soeben neue "Rechtschreibregeln für das ostfriesische Niederdeutsch" vorgestellt.

Wer diesem Link zur Webseite der Ostfriesischen Landschaft folgt, muss noch links am Rand in der Abteilung "To'n Runnerladen" zu den neuen "Schriefregels" gehen.

Zum Hintergrund heißt es in den Erläuterungen: "Mit den bisherigen Schreibregeln für das ostfriesische Niederdeutsch wurden fast 20 Jahre lang Erfahrungen gesammelt. In Schreibkursen und andernorts wurde festgestellt, dass das bisherige Regelwerk Unstimmigkeiten enthält und vor allem nicht ausführlich genug ist. Die vorliegende Überarbeitung und Ergänzung der Schreibregeln für das ostfriesische Niederdeutsch soll diese Mängel beheben."

Football-Weltmeisterschaft - De Oole kiekt hen...

2010-07-05T23:58:00.000-07:00

Wat büst du denn för'n Keerl, fröög de Naver den Oolen. Löppst in dien Gaarn rüm un meihst dat Gras af - un in Süüdafrika fangt de Football-Weltmeisterschaft an. Ach so, mummel de Oole liesen, hüüt weer dat all? Dat harr he worraftig vergeten, man de Naver wüss dat ja eegenlich ook, dat för em dat Footballkieken jüst nich dat Rechte weer.

He harr eenfach jümmers wat to doon, meen de Oole, un he müss dat allens in de paar Stünnen rin proppen, de so'n Dag nu maal bloots mit sik bröch. Man all de Football-Snackeree un all dat Opregen mit de Fahns un dat Rümtröten buten op de Straten, dat harr em doch so'n beten hellhörig mookt.

Allerwegens kunn he nu intressante Saken över Football opspören, grien de Oole. Door geef dat to'n Bispill 'n Experten, de eegenlich Professor för Experimentelle Physik is un de sik siene Gedanken över dat Footballspeelen mookt hett. Doorbi harr düsse Spezialist to'n Bispill utrekent, dat so'n enkelte roode Kaart för de Mannschaft gaar nich so slimm weer.

Wi denkt villicht, dat de Mannschaft nu teihn Perzent slechter door steiht, verklaar he, man dat stimmt nich. De Knütten liggt eenfach bloots bi de annern teihn Footballers, denn wenn jeedeen bloots fief Perzent mehr hen un her lopen deit, denn is dat all 'n vullstännigen Utgliek för den Minschen, de nu buten op de Bank sitt.

Un woans dat bi't Ölben-Meters-Scheeten an besten to moken weer, dat wüss düsse Experte ook: Hooch na baben in de Ecken mutt de Ball fleegen. Na sien Reken bruukt de Ball bit door hen üm un bi 0,4 Sekunnen. Man de Keerl in't Footballtoor bruukt all 0,2 Sekunnen, bit dat he ruutfunnen hett, in wekke Eck de Ball fleegen deit un denn noch maal 0,3 Sekunnen, bit dat he sülbens mit siene Hannen door ankamen is. So'n Ball kann de Toormann desterwegen afsluuts nich to faat kriegen, sä de Experte.

Süüßwoll, verklaar de Oole, sowat intresseert mi. Un ook, dat 'n Psychologie-Expertin seggt hett, dat Rümbölken bi't Footballspeelen hett nix doormit to kriegen, dat de Minschen nu maal so sünd. Nee, seggt se, dat hebbt se vun de Öllern aflehrt, jüst so as dat Speen op'n Platz. Doormit wüllt de Speelers eenfach bloots wiesen, dat se richtige Keerls sünd.

De Naver keek den Oolen an un wüss nich recht, wat he vun düsse Snackeree över Football denken schull. Of he denn nich eenfach maal 'n Speel ankieken deit, wull he weten. Förwiss doch, sä de Oole. Dat eerste Speel vun Düütschland harr he sehen, tominnst de lesten fofteihn Minuten. Man denn harr ik eerstmaal woller den Hals vull, sä he.

Dat gifft ja so veele annere Minschen op de Welt, de sik as dull för Football intresseeren doot. Door fallt dat ja nich wieter op, wenn ik nich doorbi bün.

Käpt'n Cordts mit erstaunlichem Jubiläum: Mehr als 3000 wöchentliche Glossen in plattdeutscher Sprache veröffentlicht...

2010-05-05T11:18:00.000-07:00

Der 84-jährige Hein Carstens hat in der Nordsee-Zeitung vom 28. April 2010 seine 3000. plattdeutsche Glosse unter dem Titel "Hier snackt Käpt'n Cordts" veröffentlicht - eine geradezu unglaubliche Leistung, zumal seine Texte qualitativ weit über dem leider üblichen plattdeutschen Geschreibsel in vielen unserer Zeitungen stehen.

Zwar erzählt Hein Carstens gerne auch Geschichten aus alten Zeiten, aber er setzt sich stets auch mit ganz aktuellen Erlebnissen und Beobachtungen auseinander - allens op Platt. He wiest doormit, dat Plattdüütsch 'n wunnerbaar Instrument is, wenn't üm't Sinneeren op de Hööchte vun de Tiet geiht.

Laut Nordsee-Zeitung erscheinen die Glossen seit dem 5. Februar 1949.

Hein Carstens will weiter schreiben, "so lang as dat noch geiht", kündigt er in der NZ an.

Soldaten dunntomalen un vundaage - Kurt Tucholsky is woll jümmers noch op de Hööchte vun de Tiet...

2010-04-16T00:33:00.000-07:00

De franzöösche Stadt Verdun, dat is een vun düsse veelen grugeligen Plackens op uuse Eer. Bit in uuse Tiet is door to sehen un to föhlen, wat dat lütte Woort "Krieg" för'n gresig Bedüden hett.

In't Jahr 1924 is ook Kurt Tucholsky door noch maal wesen, bloots 'n paar Jahren nadem dat de eerste groote Weltkrieg to Ennen weer. As op'n Moond sehg dat ut, schreef Tucholsky dunntomalen, bloots dat door 'n beten Gras överweg wussen weer.

Ook de Zitadellen un Bunkers hett he sik bi sien Besöök ankeken, un dat Verbandszimmer in't Fort Vaux. Door harrn se an dat Fleesch un de Knaken vun de Soldaten rümfummelt un Arms un Beens aftrennt un ook annerwegens wat weg sneen, dat wüss he. An de Wänn backt noch dat Schreen vun de Minschen, de in düt lütte Lock steken un de door opletz oftins krepeert sünd, föhl Tucholsky.

As he door ruut klabaster, door sehg he wiet achtern an'n Horizont, wat na sien Meenen as Ursaak vun düssen Krieg fast stünn - de Erzlagers vun Briey. Doorför un för Macht un Staat geef dat all dat Dootmoken, sä Tucholsky - Arbeiters gegen Arbeiters, een Volk gegen dat annere, all den Moord un Doodslag.

Un door stünn denn ook dat Woort, dat veele Tucholsky noch vundaage nich nasehen wüllt un dat he jümmers in'n Mund nöhm, wenn he vun Krieg snacken dä - Moord.

För Tucholsky weern Soldaten nix anners as Möörders, Staatsmöörders.

Noch vundaage stellt sik mennigeen vun de Anföhrers un Generaals un Politikers bi düssen Satz an, as schall doormit worraftig een afmurkst warrn, ofschoonst door doch bloots vun't Afmurksen snackt ward.

Un denn staht wi door mit groote Oogen un fraagt uus, wat nu wedder verkehrt lopen is. Wi bruukt uus bloots antokieken, wat de Minschen över de Jahrhunnerten utklamüüsert hebbt an Kultuur un Technik, op dat se worraftig stolt wesen köönt. Un Soldaten schüllt wi door eenfach so mit toreken, as een vun düsse grootorrigen Besünnerheiten vun uuse Kultuur? fröög Tucholsky.

Kurt Tucholsky un Carl von Ossietzky sünd noch vör 1933 vun't Gericht free sproken worrn vun wegen dat ehr Snacken sowat as Schimp gegen de Soldaten weer. Man bit in uuse Tiet gifft dat Striet, of een seggen dröff, dat Soldaten Möörders sünd.

Mag wesen, dat is allens nich so eenfach as dat utsüht mit Krieg un Soldaten. Mag ook wesen, opletz ward de Minschen eenig, dat in een bestimmten Fall 'n Ünnerscheed is twüschen Moord un Doodslag mang Soldaten un Privatlüüd. Man tominnst mööt wi door mit Kraasch un Knööf över strieden, anners löppt de Kaar to licht woller rin in de sülbige oole Schiet.

He kunn verstahn, hett Karl Kraus maal seggt, dat een Minsch Baumwolle hergeben deit för sien Leben, man annersrüm?

Desterwegen meen ik, dat uus Fragen un Nadenken över Soldaten un Krieg nie nich to Ennen kamen dröff un dat uus doorbi Denkerslüüd as Tucholsky un Kraus jümmers woller maal 'n beten anpurren schüllt.

Detlef Kolze

Sünnerliche Schimperee över de plattdüütsche Spraak...

2009-06-12T02:03:00.000-07:00

Plattdüütsch, so schimp de oole Keerl mit 'n grantige Snuut, Plattdüütsch is vundaage mehrstendeels nix as Schiet ut'n afstorben Welt. Kiek di de Lüüd maal an, de doormit ümgahn doot - allens oole Queesköpp. Un ehr dösige Schrieberee schüllt sik düsse verdreihten Plattdüütsch-Mackerdoors beter vör'n Bregen nageln, man nich maal doorför döggt düsse öllerhaftige Kraam, schandeer he luuthalsig.

Förwiss, düsse Aart vun Meenen stimmt nich för allens, sä de Oole, dat will ik mientwegen togeben. Man wi kennt se doch all, düsse kregeln Snackhehn mit ehr ewig Grienen, mit ehr Döntjes över "Doktor der Rechte sünd Se? Wat? Gifft dat nu all för jeden Titt 'n extra Dokter?" Kann ik ook över lachen, versteiht sik, grummel de Oole. Sowat hett mien Grootvadder jümmers vertellt, un in't Theater haut se di dat vundaage noch üm de Ohren, wenn se door graad Fiduuz to hebbt. Un dat hebbt se oftins, dat weetst du ja.

Is snaakschen Kraam, putzig, snurrig un gediegen, förwiss. Mutt ik jümmers woller över grienen. Man dat is nix as ooldbacksche Geschichtenvertelleree. Jümmers datsülbige. Wat hebbt wi lacht! Meist kann ik 't nich mehr hören. Un wenn ik de Lüüd doorto sehg. Düsse roden Mannsminschengesichter, düsse nableben Fruuns vun dunntomalen. Allens dösige Snackeree, kekel de Oole.

Köönt de nich eenmaal dat Muul hollen? Jümmers 'n witzigen Snack. Laat mi an Land. Ik lach ook geern, man door kannst doch nich jümmers den Verstand för platt moken. Tominnst denn un wenn mutt door maal 'n Gedanken opdükern, jichenswat, dat de Minschen nich heel un deel to'n Apen mookt. Wat to'n Nadenken, to'n Simmeleeren. Nich bloots Schandudel un Tralala.

"Op Hoochdüütsch Makulatur, op Plattdüütsch Literatur", hett maal een seggt, un mi dücht, he hett recht, brummel de Keerl düüster. Allens Schiet. Laat mi an Land. Ik sing mien Leed hier, un wenn't nich anners geiht, denn do ik dat alleen. Man villicht findt sik mit de Tiet ja noch 'n paar annere, un villicht findt se sogaar tosamen, bi't Bökerlesen un in't Theater. Wüllt maal sehen, woans dat mit de plattdüütsche Spraak wietergeiht, grummel he un dreih sik üm un güng weg.

Man denn keem de oole Keerl noch maal trüch. Un liekers, sä he, liekers geiht dat mit de plattdüütsche Snackeree noch 'n dennige Tietlang wieter - eendoon of dat nu jümmers sünnerlich veel Grips hett or nich.

De plattdüütsche Spraak vergeiht nich, meen he. Door heff ik afsluuts keen Twiefel nich an. Denn dat Plattdüütsche klingt eenfach to schöön - sogaar wenn door Narrenkraam snackt ward.

De Oole süht 'n Engelsgesicht un föhlt 'n Engelslief...

2008-12-14T01:47:00.000-08:00

Wat för'n Namiddag op de Terrass! De Oole harr sik door op sien pulstert Plastikdings utstreckt un blänker na de Sünn rop. Twüschen de Sünnstrahlen mengeleeren sik jümmers woller 'n paar helle Wulken un leeten dat Licht in siene Oogen liesen fluckern. Dat Blaage vun'n Himmel un de witten Wulken füngen an to flurren un to fladdern, un as doortwüschen ook noch 'n lütt Engelsgesicht opdüker, door wunner sik de Oole all langen nich mehr.

De Deern seet door baben twüschen de Wulken, as harr se sik in dat Gefladder vertüdelt, dach he. Man se lach opkratzt na em röver, dat kunn he goot sehen. Bloots ehr Hemd hakel achter so'n Wulkentacken un weer 'n Stück opreten, dat de eene Bost neeschierig na buten lüüster. De Oole grien över dat schööne Bild, un he freu sik, dat de Deern door keen Gewees nich vun mook, dat se half nakelt an'n Heben hüng.

Wat dat all gifft op de Welt, dach de Oole. He streck siene Been op dat Pulster ut un lang mit de Hand na baben, as wull he de Wulkenstücken weg wischen, de em bi siene gooden Utsichten in'n Weg weern. Lang wussen em de Arms na baben, un he föhl nich bloots de köhlige Luft mang de Wulken, man ook sowat as warme un weeke Huut.

He taper mit de Finger door an langs - 'n Been weer dat, glatt un drall . He glier nu mit beide Hannen wieter an düssen Lief langs, strakel över den Achtersten, den Rüüch hooch un över de Schullern. Meist 'n beten wehmödig keek de Oole na de Engelsdeern hooch. De lach em an mit ehr lüchten Oogen, un he kunn graad noch föhlen, as se em suutje mit'n Finger över de Steern streek un em 'n Stupps op de Nääs geef.

Wat för'n schöönen Namiddag op de Terrass, dach de Oole noch maal. Wat 'n as oolen Keerl noch allens beleben kunn...

De Keerl ward mi doch noch wunnerlich, dach in düssen Momang den Oolen sien Fru. Mit'n liesen Koppschüddeln keek se den schrumpeligen Lief an, de sik door op dat Plastikdings aalen dä un na de Sünn jieper. Wat he door woll mit siene Hannen to kriegen harr, wunnerwark de Fru. Hangel door eerst wiet na baben un strakel denn sachten an jichenswat rüm. Vigeliensch, dach se, so hett he sik in fröhere Tieden opföhrt, wenn he mi eien un leef hebben dä.

Eendoon, wat em door nu woller döör sien Bregen fladdern deit, dach den Oolen sien Fru. Tominnst mookt he vundaage 'n vergnöögten Indruck, un dat kunn 'n ja vun den oolen Gnaddermoors förwiss nich jeedeen Dag seggen.

Detlef Kolze

Auch Bremerhaven hat nun eine Stadtverfassung in plattdeutscher Sprache - Stadtverfaten op platt in Bremerhaben

2008-11-28T05:14:00.000-08:00

Was in Bremen bereits existiert, gibt es jetzt auch in Bremerhaven - eine Verfassung in plattdeutscher Sprache.

"Stadtverfaten vun de Seestadt Bremerhaben" lautet der Titel der kleinen Broschüre, die zunächst in einer Auflage von 1000 Exemplaren gedruckt wurde und kostenlos zu haben ist. Übersetzt wurden die 69 Paragraphen durch den Bremer Schriftsteller Carl V. Scholz in Kooperation mit Dr. Frerk Möller vom Institut für Niederdeutsche Sprache (INS).

"Ich habe da etwas leichtsinnig zugesagt", berichtete Scholz über seine Übersetzung. Als er sich den Text angesehen hatte, habe ihn "fast der Schlag getroffen" angesichts Übersetzung detaillierten Bestimmungen. Gleichwohl wuchs für Scholz der Reiz der Aufgabe mit den Schwierigkeiten, und er wollte auf diese Weise auch zeigen, dass die plattdeutsche Sprache mehr kann als nur Döntjes und Schwänke erzählen.

"Wir müssen Plattdeutsch an unsere Zeit heran führen", betont Scholz. "Sonst geht die Sprache unter." Der Bremerhavener Stadtverordnetenvorsteher Artur Beneken nahm den Gedanken auf und kündigte für die Stadtverordnetenversammlung einen Versuch an. "Wir fangen mal mit einer Fragestunde auf Plattdeutsch an", meinte Beneken.

Weitere Informationen gibt es im Büro des Stadtverordnetenvorstehers unter der Telefonnummer 0471-5902298. Dort ist auch die Broschüre kostenlos erhältlich. Der Text ist bereits auf der Webseite "www.bremerhaven.de" nachlesbar.

Paar neeje Saken vun de Platt-Muskanten

2008-11-26T00:54:00.000-08:00

Plattdüütsch is 'n schööne Spraak, de 'n nich bloots snacken kann. Man kann ook plattdüütsch singen, dat weet wi. Wat wi door an oole Leeder hebbt, dat kennt jeedeen. "Dat du mien Leevsten büst" is bit in uuse Daag 'n wunnerbaar Bispill för de Seel vun de oole plattdüütsche Spraak, de sik lange Jahren utbreedt hett un de nu all siet lange Tiet stüttig woller tosamenschrumpeln deit.

Man jüst so as bi de Wöör un bi't Snacken un Schrieben gifft dat ook neeje Leeder, de sik op Plattdüütsch in uuse Tieden rin wagen doot.

Door gifft dat to'n Bispill twee Lüüd, de mookt "Weltmusik op platt", as se sülbens dat nöömt. Werner Willms un Günter Orendi heet se, de ünner den Namen "Blau" jüst ehr CD "All up Stee" ruut bröcht hebbt. De beiden sünd seker, dat se mit düsse Aart vun Musik op plattdüütsch worraftig "wat Neejes" tostannen bröcht hebbt, un doormit liegt se nich heel un deel verkehrt, dücht mi.

Denn de Blau-Lüüd mookt nich mehr de oole plattdüütsche Schrammelmusik, de förwiss wat Schööns sien kann. Man se mutt ja nu nich pattu ook noch de tokamen hunnert Jahren alleen in uuse Ohren drieseln. Utprobeeren heet all so de groote Parool för dat Plattdüütsche, denn keen an't Afnibbeln is, de kann eegenlich nich mehr veel Unheel anrichten - dat is ja all door. He kann bloots bewiesen, dat he noch lebennig is un dat sien Bregen noch so goot funkscheneeren deit, dat em sogaar wat Neejes infallt.

Willms un Orendi hebbt sik op düssen Padd mookt. Of dat nu na jeedeen sien Smack is, dat weet ik nich, man ik för mien Deel heff de mehrsten Saken op de CD geern anhöört un mi freut, dat ik mi to'n Bispill 'n paar schööne Blues-Töön mit plattdüütsche Wöör in miene Ohren puusten laten kunn.

Intressante Töön gifft dat ook noch vun den Leedermoker Otto Groote, de all an siene drüdde CD rüm klamüüsern deit. He geiht mehr in de Richt vun de schöönen Folk-Songs, nich bloots mit Gitarren, man ook mit Banjo, Fiedel, Mandolien un Cello. Jüst so as de "Blau"-Lüüd probeert Otto Groote tosamen mit Matthias Malcher un Ralf Strotmann för de plattdüütsche Welt wat Neejes ut, ook wenn ehr neeje Sülverschief "De Tiet steiht still" heet. Dat kann 'n sik to'n Utprobeeren ja maal anhören.

Wat mi an düsse Aart vun Musik gefallt, is dat beten wat Annere, dat Ruutjumpen ut de steenoolen Munsters vun't plattdüütsche Musikmoken.

Jüst so as wi bi plattdüütsche Böker de Oogen open sparren schüllt, köönt wi ja denn un wenn ruhig maal so'n beten na annere Musik hen lüüstern.

Villicht luurt bi düsse neejen Saken mehr Vergnögen, as'n sik dat vörstellen mag.

Keen noch mehr weten will över Otto Groote, de kann hier klicken. Un na de blau-Lüüd geiht dat hier wieter.

Detlef Kolze

Auch in Bremerhaven: "Verdreihte Wetenschapp" in Mannsminschenköpp...

2008-09-24T00:01:00.000-07:00

Dat is jümmers datsülbige groote Bett mit dree roode Kissen, 'n kitschigen Sleier vör de Wand un 'n paar roode Rosen an de Achtersiet, wunnerwark de Oole. He harr maal woller 'n Feernsehkasten to Hand un smeet sik stantepee op de Wetenschapp. So sehg he, dat sik op düt Bett de heele Tiet lang 'n Fru an't Rekeln weer. Se harr nich veel Kleddaasch op'n Lief, mennigmaal gaar nix mehr, schuckel un swabbel mit ehr Böst, hampel mit de Been, klimper mit de eene Hand jichenswo an ehrn Lief rüm - un telefoneer mit de annere Hand.

Un üm düt Telefoneeren güng dat bi dat heele Spektakel, stell de Oole fast, as he sik döör de veelen Kanaals in't Feernsehn döörzappeln dä - de Sex-Kanaals, de per Satellit överall in Europa to kriegen sünd. 1,99 Euro köst dat Telefoneeren in jeedeene Minuut, wenn een Mannsminsch mit de nakelte Deern snacken or sik ehr Achelee anhören wull. Mennigmaal sünd dat ook twee or dreemaal soveel. Dat güng bit 9,99 Euro, wenn een 'n enkelte lütte SMS schickt, also 'n Naricht över sien Handy op'n Weg bringt.

Doorför dreiht sik de Deern denn vun vörn na achtern, zippelt an ehr Bux or an ehr Bost rüm, klappt ehr döörsichtig Hemd hooch un woller daal, lett ehr Haar bammeln, winkt den Tokieker to or puust em sowat as'n Kuss in't Gesicht. Se slabbert mit de Tung, rullt mit de Oogen, schrapelt mit de Fingernagels över ehr Fell - un telefoneert.

Un jümmers löppt dat allens so, dat de Phantasie vun de Mannsminschen mehr to doon hett as de Oogen. Doorför wesselt sik de Deerns af, maal sünd se spillerig, maal stampig, maal blond, maal swatt. Mennigeen is sowat as'n Künstlerin bi't Ruutföddern un Anmoken, mit veel Geföhl för dat, wat goot ankamen deit.

Lütte Saken sünd dat, as jümmers in de Welt - de Aart, woans se de Finger uteneen spreden doot un jem suutje över de Huut glippen laat, mit de Tung an de Finger lickt, woans se kiekt un ehr Lippen speelen laat. Un se treckt ook maal ehrn Slip ünner ehrn korten Rock ut un loopt 'n beten hen un her. Or se strakelt sik mit dat, wat se jüst uttrocken hebbt, noch maal sachten över'n Liev.

De Deerns treckt sik alleen för di ut, kriggt denn de Tokieker op'n Schirm to lesen, un dat mag woll stimmen, denn dat geiht üm dat beste, wat düsse Mannsminschen vör de veelen Feernsehkastens in düssen Oogenblick to beden hebbt - un dat is ehr Geld.

As de Oole mit sien Fru över siene neeje Wetenschapp snack, keek de em mit 'n Koppschüddeln an. "Mookst een op Wetenschapp", sä se, "un wist ook nix anneres as nakelte Fruunslüüd anglupeLief

"Mi dücht, door is wat an", antwoort de Oole un freu sik, dat he för siene Wetenschapp tominnst nix betahlen müss.

Detlef Kolze

Plattdeutsches Bremerhaven: "Ook in Bremerhaben kann de Minsch maal afschalten..."

2008-05-26T23:20:00.000-07:00

Keen kennt sowat nich: Wi sitt mit jichenseen Minschen tosamen un snackt. Miteens höört wi 'n Brummen or Snurren, 'n Bimmeln or Krieschen, 'n Stimm or 'n Sireen. De annere tuckst tosamen un fummeleert as'n kopplosen Hahn in siene Taschen rüm, bit dat he sien lütten Apperaat vördaag bröcht hett un sowat as "Ja!" or "Hallo!" door rin snackt. Middewielen sitt wi em gegenöver un sünd afmeldt.

Dat gifft sogaar Lüüd, to'n Bispill den Oberbörgermeister vun Bremerhaben, de staht op jichenseen Podest un hollt 'n Reed, un denn bimmelt or bammelt wat in een vun jem ehr Taschen - un se fangt merrn in de Reed an to telefoneeren - de Tohörer staht eerstmaal an de Siet un mööt Gedüür hebben. Düsse Aart vun Benehmen hett sik in de lesten Jahren utbreedt as'n Pest - wi findt meist keen Minschen mehr, de sik düssen Telefoneerschiet vun'n Hals hollen kann.

Förwiss, kenn sik as so 'n Pappstoffel opföhren deit, de hannelt toeerst maal snöselig un flappsig, un door ännert sik gaar nix an, wenn sowat begäng worrn is. Man sowat is ook utverschaamt, denn so een klaut uuse Tiet weg. He deit so, as harrn wi door noog vun, wieldess för em sülbens de Tiet so weert un düür is, dat he uus ruhig afhängen un bisiet schuven kann.

Nu gifft dat ut uuse Bedrieven un sünnerlich ut dat amerikaansche Silicon Valley wat to vermellen, dat hier 'n schöönen Kontrapunkt setten deit. Denn woneem se bit herto wiet an de Spitz mit all den elektroonschen Kraam weern, de dullsten Telefoneerschachteln un de lüttsten Klapp-Computers tosamenprökelt hebbt, door fangt se nu an, dat se sik bi de Arbeit ook maal woller ohn all düssen Schandudel tosamen setten wüllt.

"Afschalten!" heet door middewielen de groote Parool, denn wenn de Lüüd nich mehr direktemang un ohn Aflenken tosamen kamen doot, denn geiht jem wat verlüstig, wat nich verlüstig gahn dröff. Un so steiht door in't Silicon Valley middewielen in mennigeen Ünnernehmen woller eenmaal in de Week dat Tosamenkamen op'n Kalenner, ohn dat jichenseen elektroonschen Krimskraams mit doorbi sien dröff.

Mennigmaal mööt de Lüüd düsse Dinger sogaar afgeben, dat se gaar nich eerst in Gefahr kamen köönt un doch insgeheem maal eben nakieken doot, of door jichenswat Neejes ankamen is. "Topless" nöömt se dat un speelt so doormit, dat de Laptops un all ehr Süstern un Bröders buten blieben mööt.

Wat door opdükert, is de Gedank, dat düsse technische Kraam de Minschen mehr döörnanner bringen kann as dat goot is - un mennigmaal 'n Gift för't Lehren, Arbeiten un Leben worrn is.

Afschalten meent desterwegen mennigeen in Silicon Valley. Wi hebbt jem soveel Saken namookt - worüm nich to'n Afwesseln ook maal dat?

Die Bremerhavener Bühne Waterkant im Stadttheater mit einem etwas altbackenen Theaterstück...

2008-05-15T00:08:00.000-07:00

De Welt will ehr Vergnögen hebben, dat kriegt wi Dag för Dag to weten. Un mennigmaal mag woll ook nüms so geern nipp un nau henkieken, wat uus door eegenlich so dull to'n Lachen bringt. Jüst so güng mi dat mit dat neeje Theaterstück vun de Waterkant. "De Schelm vun Möölbrook" mookt förwiss veel Vergnögen, man dat Stück sülbens mit siene ooldbackschen Ansichten bröch mi doch so'n beten in't Sinneeren.

Dat gifft veele plattdüütsche Theaterstücken, door kann 'n sik meist över argern, wiel se över den Minschenverstand bloots hohnepiepeln doot. Nix passt tosamen, de Figuren sünd nich glöövhaftig, un de Moraal un dat Snacken över Mann un Fru weer all vör hunnert Jahren nich mehr op de Hööchte vun de Tiet. Un sowat sett de Waterkant uus vör - de vörsichtige Kuss vun junge Lüüd gellt all as Verlööfnis, un dat vergnöögte Verwamsen vun'n utwussen Minschen mutt sien, denn he is scharp op de Fruuns in de Naverschapp, un sowat passt nu maal nich mit de Moraal tosamen.

För so'n Kraam to'n Koppschüddeln gifft dat bloots een Utweg - wi kiekt bloots noch op de enkelten Situatschoonen un töövt, dat wi wat to lachen kriegt. Un so köönt wi uus över de enkelten Schauspeelers freuen, to'n Bispill den besten Stamerer, den ik all langen op 'n Bühn sehen un höört heff - Ralf Wrede as de dösige Dörpschoster. Un so speelt se all op de Bühn mit ehr Vördeelen - Juppy Hinze as de verleevte Möller, Jutta Pohl as sien kantig-klooke Süster, Aileen Link as den Möller sien snuddelige Dochter, Meike Pobieglo as de quicke Deenstdeern, Sören Geils as de unglückliche Tippelbroder un Rainer Oetjen as sien plietschen Macker. Noch mit doorbi is Günter Petershagen as 'n swadroneeren Vehkoopmann un Dieter Beier as de handfaste Schandarm ut oole, oole Tieden.

All tosamen harr Speelstüürmann Wolfgang Rostock so tosamen bröcht, dat bloots denn un wenn maal wat hakelt, wenn dat "lustig Spill" vun Erhard Asmus toveel Ümstänn mookt. Holpen hebbt em doorbi Georg Suhr (Bühnenbild) un Melanie Braun (Kleddaasch). För de Tokieker bi de Premiere harr dat Waterkant-Team dat allens as 'n groot Vergnögen tosamen röhrt - se kunnen mit dat Klatschen meist nich to Ennen kamen.

Vergeten hebbt se doorbi, dat door op de Bühn 'n Welt vörstellt ward, de veel Dummerhaftigkeit un afdreihte Moraal un ook Lögenhaftigkeit in sik hett, dat de Minschenverstand jümmers mit'n Kopp schüddeln mutt - wenn he denn henkieken wull. Man in de plattdüütsche Welt is dat nu maal so, as dat is - se will ehr Vergnögen hebben, un dat kriggt se denn ja ook - maal so un maal so.

Die plattdeutsche Sprache und die Nachrichten oder: Plattdüütsch un de Narichten...

2008-05-14T02:37:00.000-07:00

Wat plattdüütsch kann un wat dat nich kann, door gifft dat 'n lang un breet Diskereeren över.

Hier kriegt wi eenfach maal 'n Bispill her.

De Naricht op hoochdüütsch stammt ut de taz vun 'n 10./11./12.5.2008 un güng so:

Der Chef des CDU-Wirtschaftsrats, Kurt Lauk, hat seine Partei aufgefordert, nicht länger am Modell der Hauptschule festzuhalten. Die Union müsse sich dringend von dem Mantra verabschieden, dass die Hauptschulen gute Bildung in der Breite sicherten, so Lauk im Focus. "Die CDU muss endlich zur Kenntnis nehmen, dass die Hauptschule nicht zu retten ist." Das aktuelle Schulsystem zementiere die hoffnungslose Lage schwächerer Schüler. Lauk forderte ein zweigliedriges System mit einem Gymnasium und "einer Volksschule im wörtlichen Sinne".>

Mien Översetten in't Plattdüütsche süht so ut:

De Baas vun den CDU-Wirtschaftsrat, Kurt Lauk, hett vun siene Partei verlangt, dat se nich länger an de Hauptschool fasthollen schull. De CDU schull man driest 'n Enn moken mit de stüttige Snackeree, dat de Hauptschoolen för'n goot un breet Utbilden sorgen köönt, sä Lauk in'n Focus. De CDU müss nu endlich klaar kriegen, dat de Hauptschoolen nich to retten sünd, meen he. So as de Schoolen nu sünd, bringt se de jungen Lüüd nich noog vöran - in't Gegendeel, sünnerlich wenn de Schöler nich so goot lehren köönt, ward se in ehrn Mangel ehrer noch fastnagelt. Lauk föddert för de Schoolen, dat door bloots noch twee Aarten nablieben schüllt - dat Gymnasium un 'n Volksschool för all de annern Kinner.>

Un hier sünd doorto noch 'n paar Wöör to'n Nadenken:

Hochdeutsche Zitate müssen in plattdeutschen Texten entweder in hochdeutscher Form stehenbleiben oder in indirekte Rede umgesetzt werden.

In unseren hochdeutschen Nachrichten hat sich ein Floskelsystem etabliert, das nur mit Mühe in die anschaulichere plattdeutsche Sprache umzuwandeln ist. Daher muss ich mich bei Übersetzungen entscheiden: Entweder ich klebe am hochdeutschen Nachrichtentext, oder ich löse mich von Floskeln, um im Plattdeutschen den gemeinten (und gelegentlich durch Wortklaubereien versteckten) Inhalt besser verständlich zu machen.

Plattdeutsch eignet sich nicht besonders gut für Versteckspielereien. Als Beispiel mag der letzte Satz der Meldung dienen. Dort ist die Rede von "einer Volksschule im wörtlichen Sinn". Der Kontext zeigt, dass dies nicht gemeint sein kann, weil eine solche Volksschule wirklich alle Kinder einschließen müsste. In Lauks Vorschlag sind aber die Gymnasiasten bereits aussortiert, so dass die hochdeutsche Meldung eine Verschleierung transportiert, die vermeidbar gewesen wäre. Also übersetze ich"'n Volksschool för all de annern Kinner".

Preestern mookt Spaaß...

2007-07-15T01:05:00.000-07:00

Dat Preestern mutt för Minschen jümmers 'n groot Vergnögen sien, ook wenn dat döör all de Tieden noch nie nich veel holpen hett. Anners müss de Welt vundaage woll doch 'n beten wat anners utsehen. Un liekers geiht dat Preestern kregel wieter. Kiek di to'n Bispill maal de Öllern an, wenn se bi ehre Lütten wat funnen hebbt, wat sik nich schickt or wat nich klook weer. Wat köönt se sik denn in't Tüüg leggen un wat bruust door oftins för'n Sabbel-Storm över de jungen Minschen över weg.

Man se köönt snacken, wat se wüllt - opletz geiht door keen Weg nich an vörbi, dat de Kinner allens op de Welt sülbens utprobeert. Bloots op düssen Padd köönt se worraftig wat för't Leben lehren. De lütte Finger op den hitten Heerd hett all jümmers veel mehr tostannen bröcht as all dat Vörpreestern.

Annerletz stünn in'n spaansch Blatt 'n wietlöftigen un püttscherigen Sermon över den Karneval. Door harr sik 'n Fru Doktora all dat vörnahmen, wat de Lüüd door vundaage opstellt, un se spöör door överall den Ünnergang vun düsse Welt op. Toeerst meen se gaar nich verkehrt, dat de Ümstänn vun't Minschenleben opletz ook dat "Ik" torecht klütert, dat door in de Welt rinwassen deit. Man denn güng dat loos mit ehr Preestern wedder den Karneval, de vun Jahr to Jahr mehr slechten Smack un mehr grugelige Unmoraal mit sik bröch.

Sünnerlich de Kleddaasch vun de Deerns harr düsse Kritikaster-Fru op'n Kieker, mit bloots beten dekoreerte nakelte Böst un paar Flusen vör Moors un Püüss. Dat se denn ook noch ehrn Lief ohn Schaam hen un her swojen un schüddeln doot, dat weer toveel för düsse Doktora. Un se schimp op de smeerigen Tieden, de dat Vundaage un de Tokunft vun de Kinner toschannen mook.

Door weer to föhlen, woans se sik so richtig goot föhlen dä na düsse Preesteree. Man dat se doormit wat an'n Karneval ännert harr, dat kunn se sik ja woll worraftig nich inbillen.

Man sowat will dat Preestern nie nich. Dat will sik bloots dat eegen Hart so'n beten wat lichter un kommodiger moken.

Reputatschoon

2006-02-20T02:35:00.000-08:00

He is 'n klooken Keerl, de ornlich wat lehrt hett. He will wat beschicken in't Leben, will veel Geld verdeenen un will bi anner Minschen 'n Reputatschoon hebben. He is stolt op sien Rull in de Gesellschaft un kennt all de Lüüd vun Bedüden. Se smeert em Honnig üm 'n Baart, denn he weet Bescheed un kann wat op sien Rebeet. Sien Rebeet, dat is Recht un Gesetz - he is Afkaat.

So kennt he ook dat Utlooten vun Fragen un Mucken un Knütten un dat Sand-in-de-Oogen-streuen, man he hett jüst so den Blick för dat Tosamenhangen op dat groote Feld vun't minschliche Doon un Handeln. He findt nich bloots de Taktik, man ook de Strategie - jümmers mit allens wat he weet un wat he an Kontakten hett. Un all dat sett he in för Lüüd, de em goot betahlen köönt.

Dat gifft nix, wat he nich deit, wenn dat Geld stimmt or wenn he döör de Saak noch wat beter in't Licht rückt ward. He verköfft sien Gaben un Talenten, wenn annere man bloots estimeeren köönt, wat he allens weet un kann.

He splintert Stücken vun sien Seel gegen Geld af, wenn he den Baas speelen kann. Wenn he as Winner doorsteiht un de annern to em hooch kieken mööt. Dat kiddelt em de Seel, un he meent, dat güng ohn Schaad för sien Seel af. För Reputatschoon un Geld deit he allens, wenn't nich jüst 'n Verbreken or 'n afsluuts schabbige Saak weer.

He is'n feinen Keerl, hett Grips un Witz, is charmant, weet Geschichten to vertellen. Kann eernsthaftig sien un sik in de Sielen hangen, wenn dat 'n wichtige Saak is för siene Stadt un ehr Minschen. Man för dat Rampenlicht un dat Geldverdeenen smitt he dat lichthannig in Schiet un Dreck. Schaad eegenlich, denn so mookt he toschannen, wat an em heel un deel besünners is.

He kennt den Satz vun Benjamin Franklin, de maal schreben hett: "Wer meint, dass man für Geld alles haben kann, gerät sehr leicht in den Verdacht, dass er bereit wäre, für Geld alles zu tun." He kann sik door siene Gedanken över moken un Bispillen doorför finnen un mennigmaal sogaar den Kopp door över schüddeln, wat Minschen allens tostannen kriegt op de Jachteree na Geld. Un liekers kummt ook bi em sülbens oftins datsülbige bi ruut.

Un so steiht he opletz mit all sien Gaben bloots noch normaal un begäng in düsse Welt - een gemeenen lütten Minschen, de för Geld un Ansehen quantswies sien Seel verköfft. Schaad eegenlich.

Detlef Kolze

Nu is 't noog...

2005-12-29T01:09:00.000-08:00

Mi dücht, nu is ’t noog mit düsse Quickborn-Fummelee an dat vermuckte A-mit-Kringel-Schrieben vun plattdüütsche Wöör. Ik weet, dat Bolko Bullerdiek door all langen achter her is un dat he dat in siene Texten ook jümmers woller in’t Blatt utprobeeren dröff. Man maal mutt dat nu ook goot sien.

Denn düsse Tog steiht all langen nich mehr op’n Bahnhoff. De is afdampft. Dat gifft Wöörböker noog, de door adjüüs to seggt hebbt, toletz de neeje Sass. All sünd sik eenig, dat de Aart un Wies vun’t plattdüütsche Schrieben so dicht an’t Hoochdüütsch-Schrieben ran rückt warrn mutt, as dat man geiht. Un eenig sünd se sik ook, dat bi’t Schrieben jichenswekke Teken nix to kriegen hebbt, de bloots dat Vörlesen ‘n beten wat eenfacher moken schüllt.

As ik vundaage in’t neeje Heft ook noch to sehen kreeg, dat sik nu noch een mit groote Wöör för de A-Kringelee in de Sielen hangt, door is mien Arger so groot worrn, dat ik nich länger stillswiegen mag. Dat kann ‘n sik ja woll utmalen, wat an’t Enn doorbi ruutkummt, wenn nu jedereen na sien Fassong an de Bookstaven rümklieren deit. In den oolen Sass stünn dat nipp un nau: „Es werden nur solche Schriftzeichen verwandt, die auch im Hochdeutschen gebräuchlich sind.“

Twaars stünn in de Regeln vun 1956 in Klampen noch wat vun „mögliche Ausnahmen“, man door geiht dat bloots üm dat „e“ - vun’n „A mit Kringel“ is door nix nich to finnen, un in de Regeln ut dat Jahr 2002 findt wi bloots noch düssen eenen Satz: „Es werden nur solche Schriftzeichen verwandt, die auch im Hochdeutschen gebräuchlich sind.“

Leeve Lüüd, desterwegen segg ik: Höört op mit düsse Klüteree, de jümmers woller maal een utprobeert hett un de jümmers woller op Schiet ut lopen is.

De Regel heet: „Es werden nur solche Schriftzeichen verwandt, die auch im Hochdeutschen gebräuchlich sind.“

Doorbi schall dat ook blieben, meen ik.

Tsunami-Welten

2005-01-16T01:43:00.000-08:00

Door sammelt wi nu woller de Biller un de Tahlen tohoop un schüddelt mit'n Kopp. De Biller un de Tahlen vun all dat Rungeneerte un Ramponeerte un vun all de dooden Minschen, de wietaf vun uuse noorddüütsche Welt in de grooten Tsunami-Bülgen versapen sünd. 50000 or 100000 or noch mehr Lieken, nadem dat sik an'n Grund vun'n Ozean groote Placken vun de Eer över'n anner rumpelt hebbt un desterwegen överbasig groote Bülgen op dat Land to lopen sünd.

Wi leest de Tahlen, wi laat uus dat Worüm verklaren, lüüstert na de Berichten vun Minschen, de door merrnmang weern - un liekers begriept wi nich, wat door worraftig passeert is. Wi seht de Biller mit all den Grugel, höört vun de veelen Helperslüüd, spendeert sülbens Geld för dat Oprüümen - un uuse Seel kann doch keen rechten Togang to düsse Schehnisse finnen. Wi hebbt uusen Alldag to beschicken, mööt arbeiten, inköpen, Lüüd besöken, mookt Fieravend, loopt na'n Stammdisch, gaht na de Puuch - un suutje slippt uus de Grugel woller ut'n Kopp.

Wi schuuvt an de Kant, wat passeert is. Wi schuuvt dat jüst so an de Kant, as all den annern Grugel, de annerwegens döör de Welt störmt un maal hier hunnert un maal door dusend un annerwegens villicht sogaar tweehunnertfoftigdusend Minschen to Dood bringt. Se starvt vör Hunger, ward doot slahn, in de Luft sprengt, verbrennt. Wi verstaht dat nich, hebbt Mitleed, helpt maal 'n beten mit Geld - un leevt uusen Alldag.

Un eegenlich hebbt wi ja ook keen annern Padd för uus Doon un Handeln vör Oogen. Bloots denn un wenn weer't villicht ganz goot, wenn wi uus tominnst maal still door över freuen kunnen, dat wi sülbens twüschen all den Grugel woller doorvun kamen sünd. Un dat wi desterwegen door 'n Oog op hebben wüllt, dat de groote Politik nich bloots dat Schieten op de gröttsten Hümpels organiseert. Dat wi uuse Stimm wedder den oolen Globaliseeren-Padd in de Waagschaal smieten doot un 'n anner Aart vun Globaliseeren hebben wüllt - tosamen mit de veelen Minschen allerwegens op de Eer, de bit herto mehrstendeels to kort keemen.

Globaliseeren heet ook, dat wi för dat Utglieken un Tareeren sorgt - nich bloots na Tsunamis, man ook bi annern Grugel, den de Minschen vun de Natuur un vun annere Minschen lieden mööt. Un ook uuse Weertschaft kann denn un wenn 'n Slag hen na mehr Gerechtigkeit goot verdregen.

Wenn düsse grugelige Tsunami as'n Wink ansehen ward, dat wi op de Eer mehr tohoop un mehr een för den annern handeln mööt, denn hett he blangen all dat Lieden tominnst 'n lütt beten wat Goodes anricht.

Detlef Kolze

Nu geiht loos...

2005-01-15T04:51:00.000-08:00

Nu geiht dat loos, segg ik di. In'n Oogenblick heff ik bloots noch keen Tiet nich...